Wielu rodziców przeżywa duży niepokój, gdy ich dziecko zaczyna się jąkać. Jeszcze niedawno mówiło płynnie, a nagle zaczyna powtarzać sylaby, przeciągać głoski lub zatrzymywać się w połowie zdania. Pojawia się pytanie, czy to chwilowy etap rozwoju mowy, czy może początek poważniejszego problemu.
Dobra wiadomość jest taka, że nie każde jąkanie wymaga intensywnej terapii. U wielu dzieci trudności z płynnością mowy pojawiają się przejściowo i ustępują samoistnie. Są jednak sytuacje, w których nie warto zwlekać z konsultacją u specjalisty.
Czym jest jąkanie?
Jąkanie to zaburzenie płynności mowy, które objawia się mimowolnymi przerwami, powtórzeniami lub wydłużaniem dźwięków podczas mówienia. Dziecko wie, co chce powiedzieć, jednak z różnych powodów nie potrafi wypowiedzieć słów w płynny sposób.
Może wielokrotnie powtarzać pierwszą sylabę wyrazu, przeciągać pojedyncze głoski lub zatrzymywać się na chwilę przed wypowiedzeniem słowa. U części dzieci pojawia się również wyraźne napięcie mięśni twarzy, szyi lub ramion podczas mówienia.
Warto pamiętać, że jąkanie nie ma związku z poziomem inteligencji dziecka ani jego możliwościami poznawczymi.
Czy jąkanie u małego dziecka jest normalne?
Tak. Między drugim a piątym rokiem życia wiele dzieci przechodzi okres tzw. niepłynności rozwojowej. W tym czasie rozwój mowy przebiega bardzo intensywnie. Dziecko każdego dnia poznaje nowe słowa, buduje coraz dłuższe zdania i uczy się opowiadać o swoich przeżyciach.
Mózg nie zawsze nadąża za tempem rozwoju językowego. W efekcie mogą pojawiać się powtórzenia wyrazów lub sylab, krótkie zawahania czy poprawianie własnych wypowiedzi.
Jeżeli dziecko nie odczuwa z tego powodu dyskomfortu, mówi swobodnie i trudności stopniowo się zmniejszają, najczęściej jest to naturalny etap rozwoju.
Kiedy jąkanie powinno zaniepokoić?
Nie każda niepłynność wymaga terapii, jednak istnieją objawy, których nie warto bagatelizować.
Niepokój powinny wzbudzić sytuacje, gdy trudności utrzymują się przez kilka miesięcy, stopniowo się nasilają lub dziecko zaczyna unikać mówienia. Warto zwrócić uwagę również na pojawiające się napięcie podczas wypowiedzi, widoczny wysiłek przy mówieniu, zaciskanie ust, mruganie oczami czy gwałtowne ruchy głową.
Sygnałem alarmowym jest także sytuacja, gdy dziecko zaczyna denerwować się swoim sposobem mówienia, mówi mniej niż wcześniej lub rezygnuje z wypowiedzi, ponieważ boi się, że się zatnie.
Im wcześniej zostanie przeprowadzona ocena logopedyczna, tym większa szansa na skuteczną pomoc.
Skąd bierze się jąkanie?
Do dziś nie udało się wskazać jednej przyczyny jąkania. Wiadomo jednak, że jest to zaburzenie o złożonym podłożu.
Znaczenie mogą mieć predyspozycje genetyczne, sposób dojrzewania układu nerwowego, temperament dziecka oraz czynniki środowiskowe. U niektórych dzieci trudności z płynnością nasilają się pod wpływem stresu, silnych emocji, zmęczenia lub dużej liczby bodźców.
Warto podkreślić, że współczesna wiedza nie potwierdza, iż jąkanie jest wynikiem błędów wychowawczych. Rodzice nie są przyczyną tego zaburzenia.
Jak rozmawiać z dzieckiem, które się jąka?
Najważniejsze jest zachowanie spokoju. Dziecko bardzo szybko wyczuwa emocje dorosłych. Jeżeli rodzice reagują zdenerwowaniem lub niecierpliwością, trudności z płynnością mogą się nasilać.
Podczas rozmowy warto cierpliwie wysłuchać dziecka do końca, nie kończyć za nie zdań i nie poprawiać jego wypowiedzi. Dobrze jest utrzymywać kontakt wzrokowy i pokazać, że najważniejsza jest treść tego, co dziecko chce przekazać, a nie sposób, w jaki mówi.
Nie należy mówić: „Mów wolniej”, „Weź oddech”, „Uspokój się” czy „Powiedz jeszcze raz”. Choć takie rady wydają się pomocne, często zwiększają napięcie i sprawiają, że dziecko jeszcze bardziej koncentruje się na swojej mowie.
Czy stres może nasilać jąkanie?
Tak, ale warto zaznaczyć, że stres zazwyczaj nie jest przyczyną jąkania. Może natomiast powodować jego chwilowe nasilenie.
Dziecko może mówić bardziej płynnie w domu, a trudności mogą zwiększać się podczas odpowiedzi przy tablicy, rozmowy z nieznajomymi czy występów przed grupą. Nie oznacza to jednak, że problem ma wyłącznie podłoże emocjonalne.
Dlatego tak ważna jest profesjonalna diagnoza, która pozwala ocenić charakter trudności i dobrać odpowiednie metody pracy.
Czy z jąkania można wyrosnąć?
U części dzieci niepłynność rozwojowa rzeczywiście ustępuje samoistnie. Nie da się jednak przewidzieć, u którego dziecka tak się stanie.
Z tego powodu specjaliści zalecają, aby nie czekać wielu miesięcy z nadzieją, że problem sam zniknie. Wczesna konsultacja logopedyczna pozwala ocenić, czy mamy do czynienia z naturalnym etapem rozwoju mowy, czy z jąkaniem wymagającym terapii.
Im wcześniej rozpocznie się odpowiednio dobrane oddziaływania, tym większa szansa na poprawę płynności mowy i zapobieganie utrwalaniu się trudności.
Jąkanie u dziecka – logopeda dziecięcy Katowice w Poradni FOCUS
Jeżeli zauważasz, że Twoje dziecko coraz częściej zacina się podczas mówienia, powtarza sylaby, unika wypowiedzi lub wyraźnie denerwuje się swoją mową, warto umówić konsultację logopedyczną.
W Poradni FOCUS w Katowicach doświadczeni logopedzi diagnozują zaburzenia płynności mowy oraz pomagają dobrać odpowiednią formę terapii dostosowaną do wieku i potrzeb dziecka. W razie potrzeby współpracują również z psychologiem oraz innymi specjalistami, dzięki czemu możliwe jest kompleksowe spojrzenie na rozwój dziecka. Wczesna diagnoza i odpowiednio prowadzona terapia znacząco zwiększają szansę na poprawę płynności mowy oraz budowanie pewności siebie podczas codziennej komunikacji.
Artykuł sponsorowany
